Tarihçe
Ebelik, insanlığın varoluşu ile başlayan en eski mesleklerinden biridir. M.Ö. 5000 – resimlerde çömelmiş ıkınan kadınlara ve onlara yardım eden ebe resimleri görülmüştür.
Ebeler; Türklerin her devrinde doğuran kadına hizmet eden, çok saygı görmüş, iyi yaşamış bir meslek mensubudur. Ebeler usta-çırak usulü ile eğitilmiştir. Orta Asya Türklerinde doğuma önem verilmiş, kadınlar güvendikleri ebeler eşliğinde doğum yapmışlardır. Doğumda kadına yardım eden ebe bir tanrıça gibi görülmüştür (Umay Ana). Osmanlılarda ebeleri başlıca 3 gruba ayırmak mümkün; Saray ebeleri, kibar ebeler, halk ebeleri. Osmanlıda her ebenin bir doğum iskemlesi (örekesi) vardır. O dönemde hekim genelde doğum yaptırmaz, ancak doğum bilgisi bilmek zorundadır.
- 1920 içtimai muavenet vekaleti (Sağlık Bakanlığı) kuruldu. İlk bakan Dr. Adnan Adıvar oldu. 1920 İstanbul dışındaki yerlerin ebe ihtiyaçlarını karşılamak için Kızılay barakalarında ilkokul mezunu kızlar 2 yıl süreyle ebelik eğitimi aldılar. Daha sonraki dönemde farklı okullarda eğitim devam etti.
- 1961-1962 köy ebe okulları doğumevlerinin bünyesinden ayrıldı 3 yıllık düzenli eğitim veren kurumsal bilgilerin okulda alındığı uygulamaların doğumevlerinde verildiği bir eğitim sistemine geçildi.
- 1963 Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi hakkında kanun kabul edildi.154 sayılı yönerge sağlık hizmetlerinin sosyalleştirildiği bölgelerde hizmetin yürütülmesine ilişkin yönerge ebenin ilk defa görev analizini yapıldı.
- 1975 ebe-hemşire programları hazırlandı.
- 1978 köy ebe okulları kapatıldı.
- 1978 S.M.L. ebelik bölümleri 4 yıllık olarak eğitime devam etti.
- 1985-1986 Yüksek Öğretim Kurulu Bakanlığı protokolüyle 2 yıllık Sağlık Meslek yüksek Okulları öğrenim programları uygulanmaya kondu.
- 1997-98 eğitim öğretim yılında Sağlık Meslek Yüksekokulları ebelik programları 4 yıllık lisans düzeyine çıkarıldı.
Günümüzde Türkiye’de lisans düzeyinde ebelik eğitimi veren program sayısı, önceki yıllara kıyasla önemli ölçüde artmıştır. Yüksek Öğretim Kurulu Türkiye genelinde ebelik lisans eğitiminin, teorik ve klinik eğitimlerinin, standart olması için kriterler belirlemiştir. Türkiye’de 14 ebelikte yüksek lisans programı, yedi ebelikte doktora programı bulunmaktadır. Ebelik mesleğinde akademik ilerlemenin yolunun açılmış olması ebe akademisyen sayısının artmasına katkı sağlayacaktır.
Türkiye’de yaklaşık 58 bin ebe görev yapmaktadır ve bu ebelerin büyük çoğunluğu Sağlık Bakanlığı bünyesinde çalışmaktadır.
Misyon ve Vizyon
|
Yıl |
Misyon |
Vizyon |
|
2016 |
Misyonumuz; çağın getirttiği hızlı değişimlere ayak uydurabilen ulusal ve uluslararası nitelikte profesyonel ebeler yetiştirilmektir. |
Vizyonumuz; Ulusal ve uluslararası platformlarda tercih edilen, ebelik bölümleri arasında ilk sıralarda yer alan ve sağlık politikalarında söz sahibi olan bir bölüm olmaktır. |
|
2025 |
Toplumun sağlık düzeyini yükseltmeye katkı sunan; doğum öncesinden başlayarak yaşamın her döneminde kadın, bebek, aile ve toplum sağlığını önceleyen; bilimsel düşünceye dayalı, etik değerlere bağlı, eleştirel ve yaratıcı düşünebilen, mesleki sorumluluk bilinci gelişmiş, değişen sağlık ihtiyaçlarına yanıt verebilen, liderlik niteliklerine sahip yetenekli, çağdaş ve donanımlı ebeler yetiştirmektir. |
Ebelik alanında ulusal ve uluslararası düzeyde nitelikli eğitim sunan; özgün ve disiplinler arası araştırmalar yürüten; dijital sağlık, yapay zekâ ve yenilikçi teknolojileri uygulamaya entegre eden; kalite odaklı, toplum sağlığını önceleyen, sağlık politikalarına katkı sağlayan ve insan sağlığına evrensel düzeyde değer katan öncü ve saygın bir bölüm olmak. |
Amaç ve Hedefler
EBELİK BÖLÜM EĞİTİM AMAÇ VE HEDEFLERİ
Bölümümüze ait yıllara göre program amaç ve hedefleri Tablo 1’de sunulmaktadır.
Tablo 1. Yıllara göre program amaç ve hedefleri
|
Yıl |
Program Amaç ve Hedefleri |
|
|
2016 |
Uluslararası düzeyde bilgi ve araştırma yeteneğine sahip, |
|
|
Yaşadığı toplumu ve sağlık sorunlarını bilen, |
||
|
Eleştirel düşünme sürecini kullanabilen, |
||
|
İnsan hak ve değerlerine saygı duyan, |
||
|
Bölüm ile toplum işbirliğini sağlamada öncülük edecek, |
||
|
Topluma liderlik edecek sağlık profesyonelleri yetiştirmektir. |
||
|
2025 |
Bu program ile mezunlarımız; lisans eğitimi sürecinde kazandıkları bilgi, beceri, deneyim ve profesyonel farkındalık doğrultusunda; |
Kadın, fetüs ve yenidoğan sağlığının korunması ve geliştirilmesine yönelik bakım hizmetlerini planlar, uygular ve değerlendirir. |
|
Gebelik öncesi, gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemlerde kanıta dayalı ebelik hizmetlerini planlar, uygular ve değerlendirir; normalden sapma durumlarını erken tanır ve klinik karar verme süreçlerini yönetir. |
||
|
Meslek etiği, hasta hakları ve kültürel duyarlılık ilkelerine bağlı kalarak, birey ve toplum temelli ebelik hizmetlerinde etkili iletişim becerileri gösterir. |
||
|
Mesleki gelişim ve yaşam boyu öğrenme anlayışıyla ebelik alanındaki yeni bilgi, beceri ve teknolojileri izler, uygular ve paylaşır. |
||
İlkeler ve Değerler
Bölümümüzün eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal hizmet alanlarındaki tüm faaliyetleri; mesleki etik ilkeler, bilimsel yaklaşım ve toplumsal sorumluluk bilinciyle şekillenen temel değerlerimiz doğrultusunda yürütülmektedir. Bu kapsamda benimsediğimiz ilkeler ve değerlerimiz şunlardır:
- Bilimsellik
- Etik değerlere bağlılık
- Mükemmellik
- Evrensellik
- Doğruluk
- Güvenirlilik
- Paylaşımcılık
- Yenilikçilik
- Özgür düşünce ve bunu ifade edebilmek
- Hesap verebilirlik
- Katılımcılık
- Şeffaflık
- Liyakat
- Sosyal sorumluluk
Program Çıktıkları
Bilgi
Kuramsal, Olgusal
PÇ1. Ebelik mesleğinin temel kavram, kuram, ilke ve bakım modelleri ile kadın sağlığı, cinsel ve üreme sağlığı, gebelik öncesi, gebelik, doğum, doğum sonrası, fetüs, yenidoğan ve çocuk sağlığına ilişkin ileri düzey kuramsal ve uygulamalı bilgileri açıklar.
PÇ2. Normal fizyolojik süreçleri, psikososyal ve kültürel belirleyicileri, risk ve komplikasyonları; kanıta dayalı bakım ilkelerini, hasta güvenliği ve kalite standartlarını, ebelikle ilgili etik ilkeleri, yasal düzenlemeleri, bilişim teknolojilerini ve dijital sağlık araçlarını ilişkilendirir.
Beceriler
Bilişsel, Uygulamalı
PÇ3. Kadın, yenidoğan, aile ve toplumun gereksinimlerini bütüncül ve kültüre duyarlı biçimde değerlendirir; ebelik bakım sürecini kullanarak cinsel ve üreme sağlığı ile gebelik öncesi, gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemlerde bireyselleştirilmiş, kadın ve aile merkezli, kanıta dayalı bakımı planlar, uygular, değerlendirir ve kayıt altına alır.
PÇ4. Normal gebeliği izler, normal doğumu kendi sorumluluğunda yönetir; doğum sonrası dönemde kadın ve yenidoğanın bakım ve izlemini yapar, emzirme ve ebeveynliğe hazırlık süreçlerini destekler; normalden sapmaları ve acil durumları erken tanıyarak yetki ve sorumlulukları kapsamında gerekli girişimleri başlatır ve uygun konsültasyon ile sevk sürecini yürütür.
PÇ5. Klinik karar verme, eleştirel düşünme, problem çözme ve yansıtıcı uygulama becerilerini kullanır; güncel bilimsel kanıtları, bilişim teknolojilerini ve dijital sağlık araçlarını güvenli bakım, risk yönetimi ve kalite geliştirme süreçleriyle ilişkilendirir.
Yetkinlikler
Bağımsız Çalışabilme, Sorumluluk Alabilme, İletişim ve Sosyal Yetkinlik
PÇ6. Ebelik alanında araştırma süreçlerine katılır; bilimsel bilgiye ulaşır, veri toplar, verileri değerlendirir, sonuçları raporlar ve bilimsel ya da mesleki ortamlarda paylaşır.
PÇ7. Mesleki uygulamalarını insan onuruna, kadın ve yenidoğan haklarına, mahremiyete, bilgilendirilmiş karara, kültürel güvenliğe, toplumsal ve evrensel değerlere, meslek etiğine ve ilgili yasal düzenlemelere uygun yürütür; bakım alan bireylerin haklarını savunur.
PÇ8. Kadın, aile, toplum, meslektaş ve diğer sağlık profesyonelleriyle etkili sözlü ve yazılı iletişim kurar; disiplin içi ve disiplinler arası ekip içinde bağımsız sorumluluk alır, ebelik hizmetlerini organize eder, sağlık eğitimi ve danışmanlık sunar, toplumsal sorumluluk çalışmalarında ve gerektiğinde liderlik rollerinde yer alır.
Öğrenme ve Alana Özgü Yetkinlik
PÇ9. Bilgi okuryazarlığı ve yaşam boyu öğrenme bilinciyle ulusal ve uluslararası ebelik standartlarını, güncel mevzuatı, kalite geliştirme yaklaşımlarını, bilimsel gelişmeleri ve yenilikçi teknolojileri izler; öz değerlendirme yaparak mesleki bilgi, beceri ve yetkinliklerini sürekli geliştirir.

